Jóladagatal Minjasafns Austurlands 2019

Jóladagatal Minjasafnsins - 8. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 8. desember

“Ég fæ einn pakka frá afa og ömmu, og annan líka frá pabba og mömmu.”

Nokkuð víst er að jólagjafirnar skipa stórt hlutverk í hátíð ljóss og friðar. Í níunda glugga jóladagatalsins má finna eitthvað sem gæti vel hafa glatt eitthvert barnið á jólunum, fyrir mörgum árum síðan. Það er nefnilega þessi fallegi bangsi sem kom frá Brekku í Fljótsdal. Hann hafði þann eiginlega að geta “baulað” ef honum var hallað aftur. Bangsinn er klæddur í hvítan slopp sem á að vera hægt að binda en bandið hefur týnst enda er hann vel kominn til ára sinna.

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér til að sjá fleiri gripi úr jóladagatalinu.


Jóladagatal Minjasafnsins - 7. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 7. desember

"Ertu búin að öllu fyrir jólin?" er spurning sem stundum hljómar á þessum árstíma.

Margir láta hana fara í taugarnar á sér því hvað er þetta "allt" sem þarf að klára fyrir jólin? Eitt af því sem þótti nauðsynlegt að gera fyrir jólin, og þykir jafnvel enn á sumum heimilum, var að skipta út öllum gardínum og dúkum út fyrir jólagardínur og jóladúka. Þá var allt þvegið og strauborðið drifið fram. Hver einasti dúkur þurfti að vera sléttur! Gripur, eða gripir, dagsins eru því réttilega þrír litlir jóladúkar sem koma frá Múla 2 í Álftafirði. Tveir þeirra eru reyndar úr plasti og voru því sennilega ekki oft straujaðir meðan þeir voru í notkun, en allir eiga þeir það sameiginlegt að hafa lífgað upp á svartasta skammdegið á sínum tíma.

 Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér til að sjá fleiri gripi úr jóladagatalinu.


Jóladagatal Minjasafnsins - 6. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 6. desember

„Jólaklukkur klingja, kalda vetrarnótt“.  

Líkan af kirkjum mátti sjá og má enn sjá á mörgum heimilum fyrir jólin. Oft á tíðum var hægt að kveikja ljós inn í þeim og sumar innihéldu spiladós sem spilaði angurvært „Heims um ból“ eða annað hugljúft lang. Oft voru kirkjurnar líkan af einhverri sérstakri kirkju en það virðist ekki vera með grip dagsins sem kemur frá Setbergi í Fellum og er frá árunum 1950-55. Kirkjuna átti Fanney Einarsdóttir, en hún bjó hana til sjálf.

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér til að skoða fleiri gripi úr jóladagatalinu.


Jóladagatal Minjasafnsins - 5. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 5. desember

Óhætt er að segja að það vermi hjörtu okkar að fá sent fallegt jólakort með persónulegri kveðju um jólin.

Fyrstu jólakortin komu á markað á Íslandi í kringum 1890 og voru oftast dönsk eða þýsk. Þau urðu oft lágmarks tengiliður milli frændfólks og vina sem höfðu fjarlægst eftir að fólk tók að flytjast úr sveitum í kaupstaði. Með nútíma tækni fara þó vinsældir jólakorta hnígandi og margir senda nú einungis jóla- og nýárskveðjur á samfélagsmiðlum.

Gripurinn sem leynist í glugganum í dag er handgert jólakort, að öllum líkindum með teikningu eftir einn helsta listmálara Íslands, Jóhannes S. Kjarval. Á myndinni sjást útlínur landslags og á sjónum sigla tvö seglskip. Einnig má sjá fugla og blóm og hér og þar stendur „Gleðileg jól“ og „Farsælt komandi ár.“

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér  til að sjá fleiri gripi úr jóladagatalinu.


Jóladagatal Minjasafnsins - 4. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 4. desember

Kertasteypa var því eitt af hinum árvissu verkefnum sem þurfti að ljúka fyrir jólin.

Var þá mest notast við sauðatólg. Tólgarkerti voru helst notuð á stórhátíðum og þá einna helst á jólunum þegar skammdegið var sem svartast. Kveikurinn var ýmist snúinn saman úr fífu, ull eða innfluttu ljósagarni.

Gripur dagsins er þetta flotta kertamót sem kemur frá Gilsá í Breiðdal og hefur eflaust verið mikið nýtt fyrir jólakertagerð hér áður fyrr.

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér til að sjá fleiri gripi úr jóladagatalinu.


Jóladagatal Minjasafnsins - 3. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 3. desember

Fallegur jólapappír gleður augað!

Fátt er skemmtilegra en fallegur jólapappír og stundum gleður pappírinn litlar manneskjur meira en gjafirnar sem hann geymir. Í dag er pappírinn oftar en ekki frekar mínímalískur, en útlit hans fylgir eflaust tíðaranda hverju sinni.

Í þriðja glugga jóladagatals Minjasafnsins má finna þessar fallegu, litlu arkir af jólapappír sem gleðja aldeilis augað enda frekar litríkar og jólalegar.   Kannski hefur þessi pappír verið notaður áður utan um jólagjafir, enda algjör óþarfi að henda jólapappír ef maður nær honum sæmilega heilum eftir að hafa tekið upp pakkann. Þannig er hægt að endurnýta pappírinn næstu jól og spara pening sem annars færi í að kaupa nýjan pappír. Umhverfisvænt og gott.

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.


Jóladagatal Minjasafnsins - 2. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 2. desember

Jólasveinar geta verið allskonar!

Við þekkjum þessa í rauðu fötunum með hvíta skeggið en við þekkjum jafnvel ennþá betur gömlu góðu íslensku sveinana sem segir frá í jólasveinakvæði Jóhannesar úr Kötlum. Upphaflega var þeirra hlutverk að hræða börn dagana fyrir jól og voru ekkert í líkingu við þennan alþjóðlega jólasvein eins og hann birtist í dag, rauðklæddur, síðskeggjaður sem gefur krökkum gjafir. Á 20. öldinni runnu gömlu jólasveinarnir saman við hann og eru ekki lengur þessi miklu og vondu tröll sem þeir voru.

Gripur dagsins í dag eru einmitt nokkrir íslenskir jólasveinar, þó ekki þrettán talsins eins og þeir ættu að vera, heldur einungis tíu. Með þeim er þó móðir þeirra Grýla og eru þau öll búin til úr prjónavoð eða ull. Fyrirtækið Föndur s/f í Reykjavík framleiddi þessar fígúrur þannig að efnað var niður í þær og leiðbeiningar fylgdu með svo fólk gæti sett sjálft saman. Leiðbeiningar eru með hverjum sveini því þeir eru mismunandi.

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér til að sjá fleiri gripi úr jóladagatalinu.

 


Jóladagatal Minjasafnsins - 1. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 1. desember

Við hjá Minjasafninu ætlum að telja niður til jóla með því fjalla um 24 safngripi úr safnkosti Minjasafnsins sem allir tengjast jólunum á einhvern hátt.

Við byrjum í dag með grip sem á svo sannarlega vel við þetta litla verkefni okkar en þar er um að ræða lítið jóladagatal.

Dagatalið er úr þunnum pappa og hægt er að leggja það saman. Þegar það er opnað blasir við lukkuhjól sem hægt er að snúa og myndir af margvíslegum vinningum. Svo eru að sjálfsögðu 24 gluggar til að opna einn og einn fram að jólum. Aftan á dagatalinu er texti á dönsku, þýsku og ensku sem er eitthvað á þessa leið í íslenskri þýðingu:

 Jóladagatal með lukkuhjóli
Með þessu jóladagatali getur þú leikið þér með lukkuhjól og kannski vinnurðu einmitt það sem þig langaði í í jólagjöf - það eru verðlaun í boði ef hjólið stoppar á bókstaf og þú mátt velja vinning sem byrjar á þeim bókstaf - en mundu, þetta er bara leikur. Þú getur leikið þér alveg fram á aðfangadagskvöld. Góða skemmtun!

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

 


Jóladagatal Minjasafnsins - 3. desember

Jóladagatal Minjasafnsins - 3. desember

Fallegur jólapappír gleður augað!

Fátt er skemmtilegra en fallegur jólapappír og stundum gleður pappírinn litlar manneskjur meira en gjafirnar sem hann geymir. Í dag er pappírinn oftar en ekki frekar mínímalískur, en útlit hans fylgir eflaust tíðaranda hverju sinni.

Í þriðja glugga jóladagatals Minjasafnsins má finna þessar fallegu, litlu arkir af jólapappír sem gleðja aldeilis augað enda frekar litríkar og jólalegar.   Kannski hefur þessi pappír verið notaður áður utan um jólagjafir, enda algjör óþarfi að henda jólapappír ef maður nær honum sæmilega heilum eftir að hafa tekið upp pakkann. Þannig er hægt að endurnýta pappírinn næstu jól og spara pening sem annars færi í að kaupa nýjan pappír. Umhverfisvænt og gott.

Nánari upplýsingar um gripinn á Sarpi.

Ýttu hér til að sjá fleiri gripi úr jóladagatalinu.